META yn cefnogi profi offer SELKIE i hyrwyddo datblygiad ynni morol

META yn cefnogi profi offer SELKIE i hyrwyddo datblygiad ynni morol

Mae’r tîm y tu ôl i Ardal Brofi Ynni Morol cenedlaethol Cymru, META, wedi croesawu ei ddefnydd cyntaf yn eu safleoedd profi cyn-cydsynio yn Aberdaugleddau.  Mae’r defnydd cyntaf hwn o offeryn ffynhonnell agored newydd, i fesur data tyrfedd o ansawdd uchel, yn cefnogi angen y diwydiant am META fel canolbwynt profi hawdd ei gyrraedd ar gyfer ymchwil ac arloesi.

Datblygwyd yr offeryn gan Brifysgol Abertawe o dan y prosiect SELKIE; prosiect Rhaglen Iwerddon Cymru yr UE sy’n datblygu llwybr masnacheiddio symlach ar gyfer y Diwydiant Ynni Adnewyddadwy Morol (MRE).  Mae’r prosiect hwn dan arweiniad consortiwm o 6 partner yn dod â’r byd academaidd a diwydiant ynghyd trwy ddatblygu offer a modelau ffynhonnell agored, aml-ddefnydd i leihau costau MRE ynghyd â datblygu rhwydwaith arloesi trawsffiniol i gynyddu ac arallgyfeirio busnesau MRE yng Nghymru ac Iwerddon.

Mae’r offeryn, offeryn C-ADCP (proffiliwr cerrynt dopler acwstig cydgyfeiriol) yn dal cyflymder llif 3D cydraniad uchel sy’n caniatáu mesur tyrfedd ar amodau llif brig ac yn darparu data o ansawdd llawer uwch nag ADCP traddodiadol (dargyfeiriol).  Bydd y data hwn yn fuddiol wrth dyfu ein dealltwriaeth wyddonol a nodweddu dynameg hylif safleoedd ffrwd lanw.  Dyluniwyd yr offeryn i fod yn hawdd ei ddefnyddio a’i adfer trwy ddefnyddio rafft a system rhyddhau acwstig hunan-adferiad ac felly mae’n lleihau costau defnydd traddodiadol llogi cychod drud yn fawr iawn.

Defnyddiwyd model graddfa chwarter yr offeryn hwn yn un o safleoedd ger y cei Cam 1 META, Criterion Jetty, i brofi’r defnydd a’r fethodoleg adfer ynghyd â rhywfaint o brofi synhwyraidd. Mae safleoedd ger y cei META yn darparu ardal mynediad hawdd heb ei debyg a risg isel ar gyfer profi offer ynni morol.

Defnyddir yr uned ar raddfa lawn ar safle profi llanw dŵr agored Cam 2 META, Warrior Way, yn yr Hydref i gael profion gweithredol llawn ar y synwyryddion.

Dywedodd Julie James, y Gweinidog ar gyfer Newid yn yr Hinsawdd:

“Bydd yr offeryn arloesol newydd hwn a ddyluniwyd gan Brosiect Selkie Iwerddon Cymru yr UE yn cynyddu dealltwriaeth o effaith ffrydiau llanw, gan gynorthwyo i ddatblygu dyfeisiau ynni’r cefnfor gan fusnesau o Gymru ac Iwerddon ledled Môr Iwerddon.

“Mae rhaglen Cydweithredu Iwerddon Cymru yr UE, gwerth €100m yn darparu llwyfan rhagorol i sefydliadau, busnesau a chymunedau Cymru ac Iwerddon ddysgu oddi wrth ei gilydd, rhannu arfer gorau a ffurfio partneriaethau hirhoedlog, ac wrth fynd i’r afael â rhai o heriau mawr ein hoes bydd yn paratoi’r ffordd ar gyfer cyfleoedd fel y potensial i gynhyrchu ynni glân trwy gydweithio.

“Mae ein perthynas barhaus ag Iwerddon hyd yn oed yn bwysicach nawr bod y DU wedi gadael yr UE ac mae prosiectau cydweithredu, fel Selkie, yn rhan hanfodol o’n huchelgeisiau o fewn Datganiad a Rennir a Chynllun Gweithredu ar y cyd Iwerddon Cymru.”

“Mae hyn hefyd yn nodi carreg filltir allweddol i META, gan gefnogi defnyddio’r offeryn hwn a helpu i sefydlu Cymru fel canolfan ragoriaeth ar gyfer datblygu ynni’r môr.”

Dywedodd Saul Young, Rheolwr Gweithrediadau META:

“Rydym yn falch iawn o allu hwyluso prawf c-ADCP Prifysgol Abertawe a Selkie yn META. Mae’r ddyfais raddfa 1/4 bellach wedi cwblhau profi ar safle ger y cei META, gan gynnwys profi ei ddefnydd o fethodoleg adfer newydd. Yn ddiweddarach eleni, defnyddir a phrofir dyfais ar raddfa lawn yn Warrior Way – safle dyfnach gyda mwy o adnoddau.  Mae hyn wir yn tynnu sylw at yr opsiwn ‘carreg gamu’ y gallwn ei gynnig gyda’r amrywiaeth o safleoedd yn META. Mae hyn gan fod y defnydd cyntaf yn garreg filltir nodedig ar gyfer META fel canolfan brofi gwbl weithredol. “

Dywedodd Yr Athro Ian Masters, Prifysgol Abertawe:

“O fewn prosiect trawsffiniol SELKIE, rydym yn datblygu nifer o offer ffynhonnell agored y mae angen eu profi mewn amgylchedd môr go iawn.  Rydym wedi datblygu partneriaeth waith wych gyda META gan eu bod yn cynnig safleoedd profi sy’n hygyrch, gan ein galluogi i gael profiad môr go iawn er mwyn symud ymlaen i ddatblygu offer a all ddod â dysgu allweddol i ddiwydiant ynni’r môr ac ymhellach gellir ei gymhwyso i safleoedd llanw yng Nghymru ac Iwerddon, ac ar draws y byd.

Rydym wedi defnyddio META o’r blaen i ddatblygu ein drôn mesur cerrynt wyneb llanw ac rydym bellach wedi profi methodoleg defnyddio ac adfer newydd ein dyfais C-ADCP.  Rydym yn dilyn arfer gorau’r diwydiant gyda llwybr datblygu arloesedd strwythuredig, yn gweithio ar raddfa ac yn profi is-systemau, gan leihau risg wrth i ni symud ymlaen.  Rydyn ni’n edrych ymlaen at ddod yn ôl yn yr Hydref i brofi’r uned ar raddfa lawn.”

Bydd SELKIE yn lansio manylion yr offeryn hwn yn swyddogol yng nghynhadledd ar-lein PRIMaRE 2021 mewn gweithdy gyda META ar 29ain Mehefin: https://primare.events/pc/pc8